معرفی کتاب شیعه در اسلام؛ اثری از علامه طباطبائی

احتمالا نام علامه طباطبائی تا به حال به گوشتان خورده باشد. علامه سید محمدحسین طباطبائی، متولد 1282 و متوفای 1360 هجری شمسی، عالم و عارف مسلمان بوده که بیش از هرچیز با تفسیر قرآنش موسوم به «المیزان» شناخته شده است. همچنین، حکایات جالبی از رابطه زیبای ایشان با همسرشان بر زبان ها جاری است.

اما یکی از تألیفات ارزشمند ایشان، کتابی موسوم به «شیعه در اسلام» می باشد. این کتاب که در اصل، غربیان را مخاطب خود ساخته، حاصل دغدغه ای است که در یک کلام می توان از آن به «گمنام بودن تشیع» نام برد. مواجهه اسلامشناسان غربی با اسلام، مخصوصا در زمان نگارش این کتاب، مواجهه ای غالبا متعصبانه و از روی غرض ورزی بوده است و علاوه بر این، اسلامشناسان غربی، آشنایی بسیار اندکی با تشیع داشته و در مطالعاتشان درباره اسلام، بیشتر به جنبه سنی این دین توجه داشته اند.

در پیشگفتار کتاب «شیعه در اسلام»، دو دلیل عمده برای این گمنامی تشیع در عالم غرب مطرح شده است: اول، منابع اروپائیان به هنگام مطالعه درباره اسلام که غالبا از منابع اهل تسنن بوده اند و دوم، عدم تماس غربیان با شیعیان؛ به این معنی که غربیان در تمام تماس هایی که قبل از دوران جدید، با مسلمانان داشته اند، با اسلام سنی روبرو شده و در تماسشان با شیعیان نیز، فقط با شیعیان اسماعیلی، ارتباطات محدودی برقرار کرده و در نتیجه، اطلاع بسیار اندکی از شیعه دوازده امامی داشته اند.

خلاصه اینکه چنین بستری دست در دست عوامل دیگر داد و باعث شد که جرقه تألیف کتاب «شیعه در اسلام» و کتبی همتراز با آن در راستای معرفی تشیع به عالمان غربی، زده شود. کتاب «شیعه در اسلام»، با قلمی روان و به دور از اصطلاحات سخت خوان، توسط علامه طباطبائی به رشته تحریر درآمد و با همت سید حسن صدر، به انگلیسی ترجمه شد. این کتاب، برای مدتی در دانشگاه های آمریکا، تدریس می شده.

اما علاوه بر لزوم نگارش چنین کتابی برای مخاطبان غربی، خواندن کتابی در این سطح، برای مخاطبان فارسی زبان نیز ضروری به نظر می رسد؛ چرا که بسیاری از شیعیان فارسی زبان، علیرغم کنجکاوی درباره اعتقاداتشان، راهی برای دستیابی به پاسخ سؤالاتشان پیدا نمی کنند و در اینجاست که اهمیت نگارش کتاب «شیعه در اسلام» بار دیگر نمایان می شود. به دیگر سخن، این کتاب برای فارسی زبانانی که ذهن دغدغه مند و سؤال خیزی داشته و به دنبال تحکیم رابطه شان با معنویت هستند اما منبعی مناسب نیافته اند، پیشنهادی بسیار مناسب است.

کتاب «شیعه در اسلام»، در سه بخش اساسی با عنوان های «کیفیت پیدایش و نشو و نمای شیعه»، «تفکر مذهبی شیعه» و «اعتقادات اسلامی از نظر شیعه دوازده امامی» تنظیم یافته است. در اولین بخش به شکل گیری تشیع و احوال شیعیان در قرون مختلف پرداخته شده و انشعابات شیعه، توضیح داده شده اند. بخش دوم، زمامدار معرفی برخورد شیعیان با علوم عقلی، نقلی و کشف و شهود است و آخرین بخش کتاب، به شرح چهار اصل اساسی اعتقادات شیعیان یعنی «خداشناسی»، «پیغمبرشناسی»، «معادشناسی» و «امام شناسی» پرداخته است.

به عنوان آخرین نکته باید متذکر شد که کتاب «شیعه در اسلام»، نه تنها به دنبال تفرقه بین شیعه و سنی نبوده بلکه تحکیم رابطه بین آنها را مد نظر داشته است چرا که همانطور که در پیشگفتار کتاب بیان شده، لازمه هرگونه وحدت و تقریب، حفظ اصالت طرفین است و کتاب «شیعه در اسلام» گامی برای اثبات و تثبیت اصالت شیعه می باشد.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *